هشدار! تجويز و تعيين دوز دارو به عهده پزشک مي باشد و پورتال پادرا هيچگونه مسئوليتي در خصوص مصرف خود سرانه دارو ندارد

متوتركسات - METHOTREXATE

ضد سرطان و شیمی درمانی

تعداد بازدید : 1350

رده بارداری : X

مـوارد مـصرف:

متوتركـسات در درمـان كارسـينوم پستان، سر و گردن، ريه، تومـور تروفوبلاسـتيك، لوسـمي لنفوســيتيك حــاد، لوســمي مننژيــال، لنفــومهــاي غيرهوچكيني، ميكوزفونگوئيد، استئوساركوما، پ سوريازيس و آرتريت روماتوئيد به كـار مـي رود. همچنـين در درمـان كارسينوم گردن رحم، تخمدان، مثانه، كليـه، پروسـتات و بيضه، لوسمي ميلوسيتيك حاد، ميلوم مولتيپـل ، آرتريـت ناشي از پسورياز يس و درماتوميوزيـت نيـز مـصرف شـده است.

مكانيسم اثـر :

متوتركـسات آنتـي متابوليـت و آنـالوگ اسيدفوليك است كه با اتصال به دي هيدروفولات ردوكتاز از احياي دي هيدروفولات بـه تتراهيـدروفولات جلـوگيري ميكند و در نتيجه باعـث مهارسـاخت DNA و RNA، تيميديلات و پروتئين ميشود.

فارماكوكينتيك:

جذب دارو بسيار متغير است . از سـد خوني – مغزي به مقدار كم عبور ميكند. درحالي كه پس از تزريق از راه غلاف طناب نخاعي، به راحتي وارد جريـان خون مغزي مي شود. متابوليسم دارو كبـدي اسـت . نيمـه عمر نهايي بـا مقـادير مـصرف پـايين 3-10 سـاعت و در مقادير بالا 8-15 ساعت است . زمان لازم براي رسيدن بـه حداكثر غلظت سرمي بعد از مصرف خوراكي 1-2 سـاعت و بعداز تزريق عضلاني 30-60 دقيقه ميباشـد . دفـع دارو عمدتاً كليوي است.

موارد منع مصرف :

به عنوان داروي ضدنئوپلاسم ، در نارسايي سيستم ايمني، جز در مواردخاص نبايـد مـصرف شـود. در درمـان مـوارد غيرنئوپلاسـم، درصـورت وجـود نارسائي ايمني، عيب شـديد كـار كليـه و كبـد و كـاهش فعاليت مغز استخوان نبايد مصرف شود.

هشدارها :

1- باتوجه بـه اثـرات سـرطان زايـي بـالقوه دارو، مـصرف طولاني مدت آن در موارد غيرنئوپلاسـم بايـد بـا احتيـاط فراوان صورت گيرد.

2- در آسيت، انسداد مجـراي گـوارش، وجـود ترشـحات جنــب يــا صــفاق، موكوزيــت، زخــم گوارشــي و كوليــت اولسراتيو بايد با احتياط فراوان مصرف شود.

3- در صورت بروز اسهال يا استئوماتيت اولسراتيو مصرف دارو بايد قطع شود . همچنين در صورت بروز علائم ريـوي (به خصوص سرفه هاي خشك و آزاردهنـ ده) مـصرف دارو قطع شود . چون خطـر مـسموميت ريـوي برگـشت ناپـذير وجود دارد.

4- درمان بامقادير زياد متوتركـسات را نبايـد آغـاز كـرد، مگراين كه لكوورين (براي جلوگيري از عـوارض خـوني و گوارشي) در دسترس باشد . همچنين بايد لكوورين را پس از مصرف متوتركسات تجويز كرد (نه همزمان ) تـا بـا اثـر ضدنئوپلاسم آن تداخل نكند.

5- درمان نئوپلاسـم بـا متوتركـسات رانبايـد آغـاز كـرد مگراينكه كليرانس كراتينين و غلظت كـراتينين سـرم در حد طبيعي باشد.

عوارض جـانبي :

زخـم و خـونريزي گوارشـي، اسـهال ، پرفوراسيون گوارشي (ممكن است كشنده باشد )، كـاهش گلبولهاي سفيد خون، عفون ت باكتريايي يا سپتي سـمي، كاهش پلاكت هاي خـون، اسـتئوماتيت، زخـم، ژنژيويـت، فارنژيت، كاهش اشتها، تهوع و استفراغ از عوارض جـانبي مهم و نسبتاً شايع متوتركسات ميباشند.

تداخلهاي دارويي :

مصرف تـوام دارو بـا آسـيكلووير تزريقي، دارو هاي سمي براي كبد، دارو هـاي ضـد التهـاب غيراستروئيدي، آسپاراژيناز و ساليسيلات ها، باعث تـشديد عوارض سمي متوتركسات ميگردد.

نكات قابل توصيه :

1- احتمال بروز و شـدت عـوارض جـانبي، بـه خـصوص مسموميت كبد، بـه فواصـل زمـاني و طـول مـصرف دارو بستگي دارد.

2- در تزريـق دارو از راه غــلاف طنــاب نخــاعي، مقــادير زيــادي متوتركــسات وارد جريــان خــون مــي شــود و در بيماراني كه به طور سيستميك نيز دارو دريافت ميكنند، براي جلوگيري از سميت، تنظـيم مجـدد مقـدار مـصرف سيستميك توصيه ميشود.

3- تعداد لكوسيت ها و پلاكت ها 7-10 روز بعد از تجـويز دارو به حداقل مي رسـد و 7 روز بعـد بـه ميـزان طبيعـي برميگردد.

4- در بيماران مبتلا به آسيت، انـسداد مجـراي گـوارش، وجود ترشحات جنب يا صفاق و عيـب كـار كليـه ممكـن است مقادير بيشتر و يـا مـدت زمـان مـصرف طـولاني تـر لكوورين لازم باشد . توصيه مي شـود طـول مـدت مـصرف لكوورين بر اساس غلظت پلاسـمايي متوتركـسات تعيـين گردد.

5- در درمان پسوريازيس، زم اني كه پاسخ باليني مطلوب به دست آمد توصـيه مـي شـود كـه مقـادير دارو تـدريجاً كاهش داده شود و زمان استراحت (قطع مصرف دارو ) بـه حداكثر زماني كه پاسخ مناسـب را ايجـاد كنـد، افـزايش يابد.

مقدار مصرف :

خوراكي

بزرگسالان: دردرمـان كوريـو كارسـينوما، كوريوادنـوم تخريبي ومول هيدا تيفرم ازراه عضلاني 15-30 mg/day به مدت 5 روز تزريق مي شودكه 3-5 بار بـه فاصـله 1-2 هفته تكرار مي شود. درلوسـمي حـاد لنفوسـيتيك مقـدار 3/3 /day همراه بـا پردنيزولـون يـا سـاير 2 اوليه mg/m داروهــاي ضدســرطان بــه كــار مــيرود. مقــدار مــصرف نگهدارنده 30 mg/m درهفته ميباشد. 10-25 /day بـه 2 درلنفـوم بوركيـت بـه ميـزان mg/m مدت 4-8 روز به كـار مـي رود كـه هـر 7-10 روز تكـرار مــــيشــــود. در ليمفوســــاركوم پيــــشرفته ميــــزان 0/625-2/5 mg/kg/day بــــه كــــار مــــيرود. در ميكوزفونگوئيد 2/5-10 mg/day براي هفته ها يا ماه هـا مصرف مي شود. در پسوريازيس يـا آرتريـت رو ماتوئيـد يـا آرتريت ناشي از پسوريازيس ابتدا 2/5-5 ميليگرم هر 12 ساعت براي سه نوبت يك بار در هفته، سـپس بـه ميـزان حداكثر 2/5-20 ميليگرم در هفته افـزايش مـي يابـد . يـا ابتدا 10 ميليگـرم يكبـار در هفتـه كـه حـداكثر تـا 25 ميليگرم در هفته بر حسب نياز افزايش مي يابد. به دليـل حساسيت به دارو و تفاوت هاي فردي، پيشنهاد شده مقدار مصرف اوليه تست در كمترين ميزان داده شود. 

كودكان :

به عنوان ضدنئوپلاسم مقدار2 20-40 mg/m يك بار در هفته مصرف ميشود.

تزريقي

بزرگسالان:

در لوسـمي مننژيـال از راه غـلاف طنـاب نخاعي ابتـدا 12 ميلـي گـرم هـر 2-5 ر وز تـا زمـاني كـه شمارش سلولهاي مايع مغزي – نخاعي به حـد طبيعـي برسد، تزريق مي شود. به عنوان پيشگيري 12 ميلـي گـرم در فواصلي كه از طريق پاسخ بـاليني بـه دسـت مـي آيـد مصرف مي شود. در كوريوكارسينوما، كوريوادنـوم تخريبـي يا مول هيـداتيفرم از راه عـضلاني 15-30 mg/day بـه مدت 5 روز كه 3-5 مرتبه هر 1-2 هفته تكرار مـي شـود، 3/3 /day از 2 در لوسمي حاد لنفوسـيتيك ابتـدا mg/m راه عــضلاني همــراه بــا پردنيزولــون يــا ســاير دارو هــاي ضدسرطان به كار ميرود. مقدار مـصرف نگهدارنـده از راه 30 در هفتـــه يـــا از راه وريـــدي 2 عـــضلاني mg/m 2/5 mg/kg هر 14 روز ميباشد. در ميكوزفونگوئيد از راه عضلاني 50 ميليگـرم يكبـار در هفته يا 25 ميليگرم دوبار در هفتـه بـه كـار مـي رود. در پسوريازيس يا آرتريت روماتوئيد از راه عضلاني يا وريـدي 10 ميليگرم يك بار در هفتـه كـه برحـسب نيـاز تـا 25 ميليگرم افزايش مييابد، به كار ميرود.

كودكان:

در لوسمي مننژيال در كودكان زير يكـسال از طريق تزريق داخل نخاعي 6 ميليگرم، كودكان يكساله 8 ميليگرم، كودكان 2 ساله 10 ميليگرم، كودكان 3 سـاله يا بيشتر 12 ميليگرم، هر 2-5 روز بكار ميرود تاشمارش سلولي مايع مغزي – نخاعي به حد طبيعـي بـازگردد . بـه 20-40 از راه عــضلاني 2 عنــوان ضــد نئوپلاســم mg/m يكبار درهفته بكار ميرود. به طور كلي توصيه شده اولـين تزريـق لكـوورين 24-42 ساعت پس از انفوزيون مقادير زياد متوتركـسات (يـا طـي يكساعت پس از مصرف مقادير بـيش از حـد آن ) صـورت گيرد. مقدار مصرف لكوورين بايد بـه انـداز هاي باشـد كـه غلظـت خـوني آن مـساوي يـا بيـشتر از مقـادير خـوني متوتركسات باشد . مدت زمان تجـويز لكـوورين بـسته بـه مقدار مصرف متوتركسات و غلظت هاي پلاسمايي حاصـل از آن متغير است. 

اشكال دارويي :

Injection: 2.5 mg – 1000 mg

Tablet: 2.5 mg

کلمات کلیدی



این مقاله را دوست داشتید؟ آنرا به اشتراک بگذارید



دیدگاه خودتان را ارسال کنید
نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز با * علامت گذاری شده اند.






star مقالات جدید

  • مقالات
  • دکتر
  • بیمارستان
  • دارو


مطالب این سایت تنها جنبه اطلاع رسانی و آموزشی داشته و توصیه پزشکی تخصصی تلقی نمی شوند و نباید آنها را جایگزین مراجعه به پزشک جهت تشخیص و درمان دانست.
هشدار! تجويز و تعيين دوز دارو به عهده پزشک مي باشد و پورتال پادرا هيچگونه مسئوليتي در خصوص مصرف خود سرانه دارو ندارد